Eigendom. We zijn er zo aan gewend geraakt, dat we er nauwelijks nog bij stil staan dat het best gek is dat bedrijven of grond eigendom zijn van individuen. Bij Mooyland willen we dat anders doen. Want is grond eigenlijk niet gewoon van de Aarde? En kan een bedrijf niet van zichzelf zijn? Of van iedereen? Dit soort vragen gaan al heel lang door mijn hoofd en ik (Frank) sta daarin gelukkig niet alleen.
Op 5 februari mocht ik als kersverse boer aanschuiven bij de lancering van het platform “Boeren als Stewards” op de Kraaybeekerhof in Driebergen. Daar liep ik heel veel gelijkgestemde ondernemers tegen het lijf die – net als ik – geen eigenaar willen zijn van hun bedrijf. Een mooi moment om hen het hemd van het lijf te vragen en te leren van andere boereninitiatieven die het pad van “steward ownership” al aan het bewandelen zijn.
Het platform is gelanceerd door WeAreStewards, een organisatie die zich inzet voor steward ownership in Nederland. Steward-ownership is een ondernemingsvorm waarbij zeggenschap en economisch eigendom van elkaar gescheiden zijn, zodat een onderneming zich optimaal kan richten op haar bestaansreden. In Nederland is dit nog geen gemeengoed, maar in Duitsland en Denemarken zijn veel bedrijven op deze wijze georganiseerd. Bekende voorbeelden zijn bijvoorbeeld Bosch in Duitsland en Carlsberg in Denemarken. Ook in Nederland zijn steeds meer bedrijven op deze wijze georganiseerd en in de landbouwsector is het ook in opmars. Vooral initiatieven die zich inzetten voor duurzame en toekomstbestendige landbouw kijken naar deze organisatievorm.
Voor Mooyland is steward-ownership sinds de beginjaren al een thema dat speelt, maar de wens werd sterker naarmate er meer mensen betrokken raakte bij ons bedrijf. Het riep de vraag op of we niet allemaal eigenlijk een beetje eigenaar zijn van Mooyland. Een cooperatieve organisatievorm zou in die zin goed passen, maar voor mij was het daarmee niet compleet. Het bedrijf zou dan van iedereen zijn, maar nog niet van zichzelf. Eigenlijk wilde ik een bedrijf dat én van zichzelf én van iedereen is.
De oplossing is om er een steward-owned coöperatie van te maken. Dat is een hele mond vol, maar concreet houdt het in dat je een coöperatie opricht waar mensen lid van kunnen worden en daarmee ook voor een stukje mede-eigenaar zijn. Daarnaast richt je een stichting op die enkel tot doel heeft om de missie te waarborgen. Deze stichting krijgt geen economisch recht zoals de leden, maar wel stemrecht. Met haar stem kan de stichting een veto uitspreken als het bedrijf niet op koers blijft om haar missie te realiseren.
Het was mooi om tijdens de bijeenkomst boeren en ondernemers tegen te komen die al op deze wijze zijn georganiseerd. Herenboeren richt bijvoorbeeld coöperaties op om zodoende lokale Herenboerderijen te realiseren. Lenteland doet ongeveer hetzelfde, maar toch weer net even anders. En Burgerboerderij De Patrijs uit de Achterhoek deed het zonder steun van een overkoepelende organisatie. Elke organisatie steekt weer iets even anders in elkaar en het was interessant om te horen welke overwegingen de boeren en initiatiefnemers hadden achter hun besluiten.
Al deze informatie nemen we mee naar Mooyland. Dat we vroeg of laat ‘van onszelf en van iedereen’ worden staat vast. Hoe we het precies gaan organiseren nog niet, maar daar denken we nu achter schermen hard over na. We spreken nog een aantal van de genoemde initiatieven om zo tot een gedegen keuze te komen waarmee we de toekomst van Mooyland verzekeren. Wordt vervolgd. Heb je een vraag of opmerking? Laat een reactie achter.
Geef een reactie